शोषणको रुपमा जीवित बालीघरे प्रथा

प्रतीक इच्छुक

सल्यान, ४ मङ्सिर : श्रमशोषणका रुपमा रहेको बालीघरे प्रथाले सल्यानमा अहिले पनि निरन्तरता पाइरहेको छ । समयले कोल्टो फेरेको छ भनेर दैनिक सुन्न पाइएपनि यर्थाथता भने अर्कै छ । सल्यानका दलितहरूले विभिन्न सीपमूलक काम गरे पनि अहिलेसम्म श्रमको सम्मानपूर्ण ज्याला पाउन सकेका छैनन् ।

दार्मकोट १ का वीरसिंह नेपालीले दिनभरि अर्काको हासिया, कोदालो लगायतका कृषिऔजार तथा घरायसी सामाग्री बनाउँछन् । तर साँझ परेपछि एकछाक खानको समस्या पर्ने उनले बताए । वर्षभरि काम गरे बापत केही अन्नमा टार्ने गरेको उनको भनाइ छ । दार्मकोट-६ का चन्द्रबहादुर परियारले सानैदेखि कपडा सिलाउने पेशा अगाल्दै आए तर उनको जीवनमा कुनै परिवर्तन आएन । उमेरले छ दशक नाघिसकेका उनले काम गरेको श्रमबापत वर्षभरिमा पाँच हजार बराबरको धान, मकै, गहुँ, कोदो पाउँछन् । यसले उनलाई घर चलाउन हात्तीको मुखमा जिरा जस्तै हुन्छ ।

मानव-शोषणको रूपमा रहेको बालीघरे प्रथाबाट जीविकोपार्जन गर्नेहरूको संख्या सल्यान जिल्लामा करिब छ सयको संख्यामा छ । यहाँका ४७ मध्ये ३६ वटा गाविसहरूमा यो प्रथा कायमै छ ।

पक्षघातबाट तीन सय बढी बाख्रा मरे, 'ब्यानोसाइट फोर्टुनामक औषधि प्रभावहीन

जनदिशा संवाददाता

बाँके, ४ मङ्सिर : बाख्रामा हुने पक्षघात रोकथामका लागि पशु चिकित्सकहरूले सिफारिस गरेको 'ब्यानोसाइट फोर्टुनामक औषधि प्रभावहीन भएपछि बाँके र बर्दियामा किसानका तीन सय बढी बाख्राहरू मरेका छन् ।

पक्षघातको लक्षण देखिएलगत्तै सिफारिस गरेको औषधि प्रयोग गर्दा समेत रोग नियन्त्रण नभएको र पशु चिकित्सकहरूले कुम्री रोगका लागि सिफारिस गरेको औषधिले काम गर्न छाडेकाले कुन औषधि प्रयोग गर्ने भन्ने समस्या उत्पन्न भएको छ ।

केन्द्रीय पशु रोग अन्वेषण प्रयोगशालाका चिकित्सक केदार कार्कीले पक्षघातका लागि सिफारिस गरेको औषधिले काम गर्न छाडेको स्वीकार गरेका छन् ।

बाँकेको कुसुम, ढकेरी, कोहलपुर, बनकटवा र बर्दियाको लखना, बाँसगढी, डेउढाकला, लक्ष्मणा, माछागढमा बाख्राहरू पक्षघात भएर मर्ने क्रम बढेको छ । त्रिभुवन विश्वविद्यालयवाट रोगको सोध अध्ययनमा आएका ओमप्रकाश न्यौपानेले बढ्दो पक्षघातको विकल्पमा कुनै औषधि नभएकाले तत्काल रोगका परजीवी र औषधि पत्ता नलगाए रोगले भयावह रूप लिनसक्ने बताएका छन् ।

सेतेरिया कमरीनामक परजीवीले हुने पक्षघातका लागि सिफारिस गरेको ब्यानोसाइड फोर्टले काम नगरेपछि पशु स्वास्थ्य निर्देशनालय तत्काल अनुसन्धान गर्न चिकित्सकहरूको टोली पठाउनुपर्ने हो । सोधकर्ता न्योपानेले भने, 'सोधका क्रममा दुई/तीन प्रकारका परजीवी देखिए पनि निर्देशनालयले ल्याब प्रयोग गर्न दिएको छैन । मैले व्यक्तिगत रूपमा रोग पत्ता लगाउने प्रयास गरेको छु उनले भने । सोधका लागि सङ्कलित रगत र गोबर परीक्षणमा नयाँ परिजीवी देखिएको उनले बताए ।

छोटी भन्सार नाका सञ्चालन नहुँदा तस्करी बढयो

उत्तमराज ओझा

धनगढी, ४ मङ्सिर : देशमा स्थायी शान्ति बहालीको तीन वर्ष बितिसक्दा पनि द्वन्द्वकालमा क्षतिग्रस्त बनेका कैलालीका छोटी भन्सार कार्यालयहरू अझै सञ्चालनमा आउन सकेका छैनन् ।

छोटी भन्सार कार्यालय पुनस्र्थापित नहुदा बर्सेनि लाखौंको राजस्व चुहावट हुने गरेको छ । द्वन्द्वकालअघि कैलालीमा सातवटा छोटी भन्सार कार्यालय सञ्चालित थिए । द्वन्द्वकालअघि कैलालीमा बर्दवा चौगुड्डी, शक्ति खक्रौला, सोनाफाटा, पृथ्वीपुर, घुइयाफाटा, भडरी र कनरी छोटी भन्सार नाका सञ्चालित थिए । यीमध्ये अहिले खक्रौला र पृथ्वीपुर छोटी भन्सार नाका मात्रै सञ्चालनमा आएका छन् ।

द्वन्द्वकालअघि यी भन्सार कार्यालयबाट लाखौंको राजस्व सङ्कलन हुने गरेको थियो । क्षतिग्रस्त बनेका छोटी भन्सार कार्यालयमध्ये पाँच छोटी भन्सार कार्यालयको पुनर्निर्माण हुन नसक्दा सञ्चालनमा नआएका हुन् ।

द्वन्द्वकालमा विस्थापित भएका छोटी भन्सार कार्यालय पुनस्र्थापित नहुँदा तस्करी मौलाएको छ । भन्सार नाका सञ्चालन हुन नसक्दा सीमावर्ती भारतीय बजारबाट अवैध रूपमा मालसामान भित्रिएको र तस्करी बढेको व्यवसायीहरू बताउँछन ।

सीमावर्ती भारतीय बजारबाट नेपालमा अवैध मालसामान भित्रिादा स्थानीय बजारको व्यापार व्यवसायमा कमी आएको स्थानीय व्यापारी प्रेम मल्ल बताउनुहुन्छ । भन्सार नाका सञ्चालन हुन नसक्दा तस्करी बढेको भन्सार कार्यालयका प्रमुख गोपाल खत्री स्विकार्नुहुन्छ ।

छोटी भन्सार कार्यालय पुनस्र्थापित गर्न सरकारी निकायले चासो दिएको छैन । केन्द्रले भन्सार नाका पुनस्र्थापना गर्नेबारे नीति तथा कार्यक्रम नबनाएका कारण कैलालीका पाँच भन्सार कार्यालय पुनस्र्थापित नभएको कैलाली भन्सार कार्यालयका प्रमुख गोपाल खत्री बताउनुहुन्छ । भौतिक पूर्वाधार निर्माण र कर्मचारीलाई सुरक्षाको प्रत्याभूति नहुँदा कैलालीका पाँच छोटी भन्सार कार्यालय सञ्चालन हुन नसकेको प्रमुख खत्री बताउनुहुन्छ ।

मानसिंह विक

रोल्पा, ४ मङ्सिर : देशमा शान्ति स्थापना भए पनि रोल्पाको पूर्वी गामका बासिन्दा झनै त्रासदीपूर्ण वातावरणमा बाँच्न विवश छन् । गाउँमै संविधानसभा निर्वाचनको पाँच दिनअगाडि एक माओवादी जिल्ला नेताको अज्ञात समूहबाट अत्याधुनिक हतियारद्वारा हत्या भएपछि त्रासमा रहेको गाममा अहिले नकावधारी समूहबाट धम्की र अपहरणजस्ता घटनाहरू दिनानुदिन बढिरहेका छन् ।

कात्तिक २८ गते मात्र सुलिचौर बजारबाट घर फर्किरहेका बलबहादुर बुढालाई हतियार बोकेको दुई नकावधारीले अपहरण गरेर बेत्ता पारेका छन् । गाम-२ घर भएका बुढा साँझपख भित्री गामबाट अपहरणमा परेका थिए ।

इलाका प्रहरी कार्यालय पोबाङका प्रनानी बलबहादुर शाहीको नेतृत्वमा एक दर्जन प्रहरी बुढाको खोजीमा पठाइएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयले जनाएको छ । प्रहरी मङ्गलारबाट परिचालित भएका हुन् ।

केही समय अगाडि माओवादी कार्यकर्ताको हत्याराहरू गाममै रहेको जानकारीपछि कारबाहीका लागि प्रहरी र वाईसीएलको संयुक्त टोलीले खोजिनिती गरेको थियो । तर सफलता हात पार्न सकेको थिएन । अहिले उक्त कार्यलाई पूरा गर्न जिल्ला प्रहरी कार्यालयबाट नयाँ सुरक्षा रणनीति अपनाइने प्रहरीले जनाएको छ ।

झन्डै डेढ महिना अगाडि मात्र सुलिचौर बजारबाट केही गामकै मान्छेबाट प्रहरीले एक दर्जन बन्दुक र गोली प्रहरीले बरामद गरेको थियो ।

जनयुद्धताका चर्चामा रहेको गाम माओवादी अखडा भनेर पनि परिचित छ । जनयुद्ध सुरुआत हुनुपूर्व त्यहाँ तीव्र दमन पनि भएको थियो । विगतमा जनतालाई फटाहाहरूले दमन गरेकै कारण जनयुद्ध सशक्त भएको बताउँदै माओवादी कार्यकर्ताहरू फेरि अर्को क्रान्ति सुरु गर्नुपर्ने बाध्यता आइपर्न थालेको बताउँछन् ।

संविधानसभाको पाँच दिन अगाडि मात्र गाममा माओवादी जिल्ला सदस्य टेकबहादुर बुढा र गामबाटै आई जैमाकसलामा जनकम्युन साधारण शाखा सदस्य भक्तबहादुर विकलाई गोली हानी हत्या गरिएको थियो ।